تبلیغات
قند پارسی - موضوعات جدید درس انشا(1)
تاریخ : دوشنبه 29 اسفند 1390 | 08:02 ق.ظ | نویسنده : صداقتی

       

انشا تولد ذهن و معراج اندیشه
انشا نه تنها تولد ذهن و معراج اندیشه ، بلكه زایش زبان و تفاهم اندیشه ها است .
توجه كردن به درس انشا یعنی ، پی بردن به   كاخی خلل ناپذیر است كه پیرامونش با گل واژه های عشق ، ایثار، قداست ، ایمان و خرد مزین شده است ، در واقع به درس املا و انشا حرمت و اعتبار قایل شده ایم . (ماهنامه كلك ، شماره 2423)
انشا نوشتن به دانش آموز درس اعتماد به نفس و خودباوری می دهد و خواندن انشا در كلاس درس به حس شجاعت ، آرامش و رضایت خاطر منجر می شود. نیز حس حقارت ، كم رویی و خجول بودن را از ذهن دانش آموز محو می كند. افسوس كه زنگ انشا را در مقطع متوسطه حذف كرده اند و مبحث زبان شناسی ، نگارش و ویرایش ، توصیف ، املا و دستور را در یك كتاب درسی گنجانده اند! این همه موضوع و نكته های دقیق را چگونه می توان هفته یی یك جلسه به دانش آموز منتقل كرد؟( زبان فارسی عمومی پیش دانشگاهی)
آیا یادگیری املا در طول ترم به دو جلسه نیاز دارد؟ چگونه می خواهیم دانش آموزانی پرورش دهیم كه غلط ننویسند؟ نگاهی گذرا به اوراق امتحانی دانش آموزان ، ما را به تفكر و تاسف وا می دارد كه چرا دانش آموزان در نوشتن آسان ترین لغت به بیراهه رفته اند؟ نه تنها در نوشتن واژگان فارسی مشكل دارند، بلكه در جمله بندی ، ویرایش و رعایت قواعد دستوری ضعیف و ناتوانند. ( شمیسا،سیروس. کلیات سبک شناسی)

اگر می خواهیم فرزندانی ادیب ، محقق و باسواد تربیت كنیم كه غلط ننویسند و یك بند را با رعایت قواعد دستوری درست بنویسند، چاره یی جز بها دادن به درس املا و انشا نیست . حیف نیست كه زنگ انشا را بخاطر هزینه و بار مالی حذف كنیم ؟!
اگر امروز می توانیم خوب بنویسیم و بیندیشیم ، مدیون معلمان سختكوشی هستیم كه الفبای خوب نوشتن و الفبای توصیف و نگارش را به ما آموختند و به ما یاد دادند كه بنویسیم و بخوانیم ، نگاه كنیم و بیندیشیم ، آنگاه به تصویر كشیم و نگارش كنیم . آیا امروز چنین میدانی را به نونهالان و آینده سازان كشور داده ایم ؟ وقتی قدرت توصیف و نگارش را كه حق مسلم هر دانش آموز است از او سلب كرده ایم ، چگونه می توانیم از وی انتظار داشته باشیم كه درست و بی غلط بنویسد؟ یاد معلمان ما به خیر باد كه از كلیله و دمنه و دیگر كتب دشوار و پر تكلف برای دانش آموزان مقطع متوسطه بویژه رشته ادبیات املا می گفتند و ما بدون مكث و درنگ می نوشتیم و چه خوب و كم غلط می نوشتیم ! ( شمیسا،سیروس. کلیات سبک شناسی)
امروز چه شده است كه دانش آموز نمی تواند یك بیت شعر ساده را به نثر روان معنی كند؟ آیا غیر از این است كه سرباز جبهه دانایی و معرفت را خلع سلاح كرده بدون تفنگ به مقابله با دیو جهل و نادانی گسیل كرده ایم ؟ وقتی املا و انشا كه پرورش دهنده روح و روان و شكوفا شدن قریحه و استعداد دانش آموزان است ، نادیده گرفته شود از دانش آموز نباید انتظاری فراتر از این داشت زیرا ابزار شكوفایی و بارش مغزی را از دانش آموزان گرفته ایم . پس حذف درس املا و انشا در مقطع متوسطه (رشته ادبیات ) مساوی است با خشكاندن روح طراوت و شادی در دانش آموز. (شمیسا،سیروس. کلیات سبک شناسی)

 درس انشا به دانش آموز فرصت می دهد درست نوشتن را بیاموزد و مكنونات قلبی خود را تصویر كند. همه می دانند كه حفظ قواعد شطرنج دلیل بر موفقیت فرد در بازی شطرنج نیست . پس چگونه می توانیم از دانش آموز انتظار داشته باشیم كه در پاسخ سوال ورقه امتحانی توانا باشد؛ یعنی ، سلیس وروان و بی غلط بنویسد؟
شاید مسوولان و كارشناسان ذی ربط در پاسخ انتقاد نگارنده بگویند كه ما هیچ گاه املا و انشا را در دوره سه ساله مقطع متوسطه حذف نكرده ایم و در طول ترم به آن پرداخته ایم . آری ، كارشناسان و مولفان دروس زبان فارسی به «املا و انشا»و نگارش توجه كرده اند اما دانش آموزان تشنه را با نوشیدن جرعه یی آب در بیابان سوزان رها كرده اند. راقم سطور معتقد است باید دانش آموز تشنه را به رودخانه زلال اندیشه و شكوفایی و بارش مغزی نزدیك كرد؛ یعنی ، با احیای درس املا و انشا در هر هفته ذهن دانش آموز را از زنگار ركود و خمود صیقل داد تا با كمال شرمندگی ننویسد:
آجز و ناتوان !، ارش و فرش ! گل و خوار! اریض و پهن !
چرا به نویسندگان و مشاهیر ایران زمین می بالیم ؟ چون هم جور استاد بودو هم تمرین و ممارست . نگارنده به جور استاد معتقد نیست اما به عشق و انگیزه می اندیشد. به عشق متقابل . آیا امروز به تمرین و ممارست املا و انشا در طول ترم اندیشیده ایم یا از یك شاخه به شاخه یی دیگر پرداخته ایم ؟ (زبان فارسی عمومی پیش دانشگاهی)
پس چگونه می خواهیم زبان ملی را پاس بداریم ؟ اگر زبان ملی خود را بشناسیم و درست نوشتن را به فرزندان خود بیاموزیم هرگز در روزنامه ها غلط نمی نویسیم ! هرگز در اخبار سراسری سیما تحصن را «تحسن » نمی نویسیم !! بماند... (ماهنامه كلك ، شماره 2423)
دكتر غلامحسین یوسفی درباره اهمیت زبان ملی می نویسد: «زبان فارسی فقط وسیله سخن گفتن و رفع نیازمندی های روزانه ما نیست كه بتوان با چند ساعت تدریس آن در دبستان و دبیرستان سر و ته قضیه را به هم آورد و دلخوش بود كه وظیفه خود را در قبال ملت و مملكت انجام داده ایم بلكه این موضوعی است بسیار مهم و خطیر كه به موجودیت فكری و فرهنگی ما بستگی دارد. زبان وسیله اندیشیدن است . (عماد افشار ،حسین.گزارش و نگارش)

 مردمی كه زبانی پرمایه و توانا ندارند از فكر بارور و زنده و آفریننده بی بهره اند. بنابراین هر قدر در تقویت این بنیان مهم زندگی غفلت شود در پرورش فكر مردم سهل انگاری شده است .» بایسته است مسوولان آموزش و پرورش همت به خرج دهند و به پاس قدردانی از زبان ملی فردوسی ، حافظ ، سعدی ، مولانا، عطار، نظامی ، سنایی ، خاقانی و... درس املا و انشا را هفته یی یك جلسه در كلیه مقاطع تحصیلی بگنجانند و به بار مالی نیندیشند بلكه به بار اندیشه و شایستگی بیندیشند. اگر امروز املای درست واژگان فارسی را به دانش آموزان یاد بدهیم و توصیف و نگارش را با صبر و حوصله به آنان بیاموزیم طولی نمی كشد كه درخت پرهزینه آموزش و پرورش به بار می نشیند و زبان ملی شكوفاتر از گذشته به آیندگان منتقل می شود كه از گزند حوادث روزگار آسیب ناپذیر است .
 پی افكندم از نظم كاخی بلند       كه از باد و باران نیابد گزند

(شاهنامه فردوسی)
 به امید روزی كه زنگار یاس و كم لطفی از درس املا و انشا زدوده شود و آهنگ شوق و ترنم امید در فضای كلاس زمزمه گردد. در پایان سخن آلفونس دوده نویسنده نامدار فرانسه را درباره اهمیت زبان ملی ضروری می دانم :
«شما چگونه ادعا دارید كه قومی آزاد و مستقل هستید حال آنكه زبان خود را نمی توانید بنویسید و بخوانید... وقتی قومی به اسارت دشمن در آید و مغلوب و مقهور بیگانه گردد، تا وقتی كه زبان خویش را همچنان حفظ می كند همچون كسی است كه كلید زندان خویش را در دست داشته باشد.» (عماد افشار ،حسین.گزارش و نگارش)

 رهیافت ها

1-    آموزش انشا از زمان سخن گویی آغاز می شود

معلم باید در کلاس به ترمیم یا تقویت  آنچه که پدر و مادر در به دانش آموز آموخته اند بپردازد.این نیست که همیشه معلم از نقطه صفر ،به تعلیم درس انشا همت کند.

2-    نقش خانواده های اهل مطالعه تعیین کننده است

اساسا بچه ها با تماشای رفتار اطرافیان خود،به فراگیری و کسب تجربه می پردازند و تماشای کتابخوانی ،شوق شیرین و ماندگاری در آنها پدید می آورد که این اشتیاق ،تا یایان عمر با آن هاست.

3-    تأکید بر اهمیت کتاب وکتاب خوانی

زنگ انشا بهترین زمان برای برانگیختن شوق مطالعه و کتابخوانی در دانش آموزان است . به همین دلیل ،کتاب باید در دسترس دانش آموز باشد تا ذهن تشنه ی او را سیراب کند.

4-    احساس درونی و احساس نیاز به نوشتن

وقتی درون آدمی از موضوعی انباشته شد ،خود به خود شروع به فوران می کند و جوششی پدید می آورد که نوشتن ،یکی از راه ها و شاید شایسته ترین راه فروکش کردن آن هاست. ( شمیسا،سیروس. کلیات سبک شناسی)

5-    تجربه های شخصی و اجتماعی دانش آموز

تجربه ها،حوادث،و فراز و نشیب ها و در گیر شدن با مسائل اجتماعی ،این فرصت را به دانش %چه چیزی را وچگونه باید بیاموزند،مشکل آفرین شده است . اولیای دانش آموزان نیز انشا را درس نمی دانند،لذا دراین قسمت به چند روش متنوع برای تقویت بنیه ی نگارشی دانش آموزان پرداخته می شود:   

چند روش متنوع برای تقویت بنیه ی نگارشی دانش آموزان

1-شیوه ی داستان نویسی ؛به این صورت معلم داستانی کوتاه وناتمام برای دانش آموزان می خواند واز آن ها می خواهد یایان مناسبی برای آن بنویسند .با این روش دانش آموز هرچند در حد چند سطر قادر به نوشتن می شوند.دراین روش مهارت گوش دادن در کنارمهارت نوشتن تقویت می شود.

2-آموزش والقای خود باوری وآگاهی کردن دانش آموزان به توانایی هایشان؛در این خصوص معلم معلم قطعه هایی کوتاه خیالی برای بچه ها تعریف می کند و سپس از آنان می خواهد «مشابه آن را تعریف کنند و در مرحله ی بعدی از آن ها می خواهد آن چه را گفته اند بنویسند.

3-انشای توصیفی (توصیف مکان )؛بهتر است معلم موقعیت مناسبی را برای دانش آموزان ایجاد کند تا آننان را به طور مستقیم به مشاهده بپردازند و در مورد موضوع های مطرح شده مطالبی بنویسند؛برای مثال می توانند آنان را به حیاط مدرسه،پارک ،کتابخانه،آزمایشگاه و...ببرند و به نگاه کردن دقیق ترغیبشان کند .معلم باید توجه دإیف مکان )؛بهتر است معلم موقعیت مناسبی را برای دانش آموزان ایجاد کند تا آننان را به طور مستقیم به مشاهده بپردازند و در مورد موضوع های مطرح شده مطالبی بنویسند؛برای مثال می توانند آنان را به حیاط مدرسه،پارک ،کتابخانه،آزمایشگاه و...ببرند و به نگاه کردن دقیق ترغیبشان کند .معلم باید توجه دانش آموز را به بعضی جزئیات؛مثلا پروازیک پرنده در آسمان و....جذب کند.  

4 -دانش آموزان یک دفتر یادداشت روزانه تهیه کنند و وقایع روزانه،خاطرات  وتوصیف طبیعت را در پند سطر هر روز ثبت کنند.

5-توجه به زایندگی مطالب ؛مثلا وقتی موضوع توصیف پاییز باشد ،ازدانش آموز بخواهیم ابتدا به دنبال جلوه های فصل پاییز بروند ؛مثلا برگ ها ،لباس ها ،میوه ها  ی پاییزی و...سپس جلسه ی بعد درباره ی پاییز انشا بنویسند .

6-معلم با توجه به شناختی که از دانش آموزان دارد آن ها را به گروه های مختلف تقسیم کند (مثلا طنز،گروه متن ادبی ،گروه مقاله )ودر هر جلسه بعد از این که دانش آموزان انشای فردی خود را نوشتند ،به این گروه ها یک موضوع خاص بدهد و از آن ها بخواهد در باره ی آن انشا بنویسند .موضوعات گروهی بهتر است هر دو هفته یک بار عوض شود .

7- در ابتدای هر جلسه ی انشا ،معلم دو بیت زیبا را که به مرور بیشتر می شودانتخاب وبه نهوی

زیبا قرائت کند واز دانش آموزان بخواهد آن هاراد ردفتری به نام  دفتر شعر یا داشت و حفظ کند

و بعد از چند جلسه معلم یک جلسه را به مشاعره اختصاص بدهد و از دانش آموزان بخواهد در

این جلسه شرکت کنند یا مسابقه بر گزار کنند.

8- پس از این که دانش آموزان در درس فارسی با آرایه های مثل تشبیه و انسان نمای آشنا شدند

معلم چند کلمه ی مربوط ر بنویسند.

پیشنهادات:

با توجه با رهیافت ها می توان پیشنهادهایی را ارائه داد:

1- تدوین برنامه ی مشخص و هدفمند برای درس انشا

«در انشا دو هدف مطرح است . گاهی می خواهیم دانش آموزی را و86ش آموزان قرار می دهد و از آن ها

می خواهند برداشت خود را از آن تصویردر چند سطر بنویسند.

پیشنهادات:

با توجه با رهیافت ها می توان پیشنهادهایی را ارائه داد:

1- تدوین برنامه ی مشخص و هدفمند برای درس انشا

«در انشا دو هدف مطرح است . گاهی می خواهیم دانش آموزی را واداریم که نوشتن به زبان متعاف را بیاموزد ،بتواند نامه ای به این وآن بنویسد،تجربه ای را شرح دهد و حادثه ای را توصیف کند. دراین روش ،باید به او بیاموزیم که حتی المقدور ،از امکانات سبک ادبی بپرهیزد.ازاغراق و تشبیه واستعاره جز به ندرت استفاده نکند.وروشن وموجز و دقیق و آسان بنویسد.

2-تألیف کتا ب ها و جزوه های مناسب

دادن موضوع انشا در زمینه ها ی گوناگون ،مطلوب است ،ولی کفایت نمی کند .موضوعات مناسب هر پایه باید به صورت فراگیر و هماهنگ در جزوه های آموزشی مطرح شود .

3- تربیت مربیان به صورت حضوری و غیر حضوری

تشکیل کلاس های ضمن خدمت برای معلمان مستعد و متقاضی معلم انشا ،تهیه وارائه ی جزوه ها ی آموزشی تدریس انشا و طرح کلاس های نمونه ی انشاو برگزاری جلساتی برای تبادل نظر و هماهنگی این درس ازجمله راه های آموزش مربیان می باشد

*************************************************************************

  مدتی این مثنوی تاخیرشد

به حول وقوی الهی دوره انشا فارسی  راهنمای دراواخربهمن تامیانه ی ماه اسفنددرضمن خدمت

فرهنگیان برگزارشد .

این دوره را که خودم تدریس کردم.تجربه ای برتجربیاتم اضافه شد.نکات خیلی مفیدرو ازهمکاران

 آموختم که ازجمله ی آن هاموضوعات جدیدی بودکه ارائه شد .بنده دوباره آن هارا ویرایش می کنم

 وبااحترام دراختیار همکاران محترم می گذارم و به دیگردبیران ایران زمین تقدیم می کنم.

1-مادریعنی.../

2-اگر عاشق بودم/ 

3 -آینده ایران/

4-ازنگاه خسته پدرخواندم/

5-یک روز درمدرسه

6-زندگی زیباست اگر.../

7نامه ای به خدا/

8-دستان تورامی بوسم.../

9-ای کاش.../

10-به من بگوچرا؟/

11-چشمان منتظر/

12-پدرومادرمهربانم!این منم،دخترک بازیگوش دیروزو.../

13-چقدرخودتان  را می شناسید؟/

14 -وقتی برای اولین بار.../

15-خاطره ای ازعید

********&&&&&&&&&********&&&&&&&&&*********&&&&&&&&********

 برای دیدن ودریافت موضوعات شماره دو به این آدرس سربزنید.

http://bak3900.blogfa.com/post-53.aspx



  • قالب وبلاگ | دنیای اس ام اس | سامان